મગજ ખાઈ જતી અમીબાનો ફફડાટ: કેરળમાં 61 કેસ, 19ના મોત

કેરળમાં એક ગંભીર બિમારી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે, જે નવજાત બાળકથી લઈને વૃદ્ધોને પોતાની ઝપેટમાં લઈ રહી છે. આ બિમારીનું નામ છે 'પ્રાઈમરી અમીબિક મેનિન્જોએન્સેફાલાઈટિસ' (PAM), જેને સામાન્ય રીતે 'મગજ ખાઈ જતી અમીબા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ચેપ નેગલેરિયા ફાઉલેરી નામના અમીબાથી થાય છે, જે મગજની પેશીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેનો મૃત્યુદર અત્યંત ઊંચો છે.

કેરળમાં 61 કેસ, 19ના મોત

આ વર્ષે કેરળમાં PAMના 61 કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી 19 લોકોના મોત થયા છે. આ આંકડાએ રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગને ચિંતામાં મૂકી દીધું છે. આરોગ્ય મંત્રી વીણા જ્યોર્જે જણાવ્યું કે, "આ એક ગંભીર જાહેર આરોગ્ય પડકાર છે, અને અમે તેનો સામનો કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યા છીએ." અગાઉ આ ચેપ કોઝિકોડ અને મલપ્પુરમ જેવા જિલ્લાઓમાં મર્યાદિત હતો, પરંતુ હવે તે સમગ્ર રાજ્યમાં ફેલાઈ રહ્યો છે.

પ્રથમ કેસથી લઈને હાલની સ્થિતિ

કેરળમાં PAM નો પ્રથમ કેસ 2016માં નોંધાયો હતો. 2023 સુધીમાં કુલ આઠ કેસ નોંધાયા હતા. જોકે, 2024માં 36 કેસ અને નવ મોત નોંધાયા, જ્યારે 2025માં અત્યાર સુધી 61 કેસ અને 19 મોત થયા છે. આરોગ્ય વિભાગ આ ચેપને રોકવા માટે પાણીના નમૂનાઓ લઈને તપાસ કરી રહ્યું છે અને નિવારણ માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યું છે.

બિમારી કેવી રીતે ફેલાય છે?

'મગજ ખાઈ જતી અમીબા' ગરમ, સ્થિર અને મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે, જેમ કે તળાવો, નદીઓ, ગરમ ઝરણાં અને અપૂરતા ક્લોરિનવાળા સ્વિમિંગ પુલ. આ ચેપ દૂષિત પાણી નાકમાંથી શરીરમાં પ્રવેશે ત્યારે ફેલાય છે. અમીબા નાકમાંથી મગજ સુધી પહોંચે છે અને મગજની પેશીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેના કારણે મગજમાં ગંભીર સોજો અને અન્ય જટિલ સમસ્યાઓ ઉભી થાય છે. મહત્વનું છે કે આ ચેપ એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતો નથી.

ચેપના લક્ષણો

PAMના લક્ષણો ચેપ લાગ્યાના એકથી નવ દિવસની અંદર દેખાય છે અને ઝડપથી વધે છે. આમાં નીચેના લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે:

તીવ્ર માથાનો દુખાવો

તાવ

ઉબકા અને ઊલટી

ગરદન જકડાઈ જવી

ગંધ અને સ્વાદમાં ફેરફાર

નિવારણના પગલાં

આ ચેપથી બચવા માટે સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત પાણીનો ઉપયોગ કરવો ખૂબ જરૂરી છે. નીચેના પગલાં અપનાવી શકાય:

દૂષિત પાણીમાં તરવાનું ટાળો.

સ્વિમિંગ પુલમાં પાણીની ગુણવત્તા તપાસો.

પાણી નાકમાં જાય તે રીતે ડાઇવિંગ કે અન્ય પ્રવૃત્તિઓ ટાળો.

કેરળનું આરોગ્ય વિભાગ આ બિમારીને નિયંત્રણમાં લેવા માટે સતત કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ જનજાગૃતિ અને સાવચેતી આ ચેપને રોકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.